เครดิตบูโรคืออะไร? เช็กอะไรบ้าง และมีผลต่อการขอสินเชื่ออย่างไร

เครดิตบูโรคืออะไร

เครดิตบูโรเป็นชื่อที่คนทั่วไปใช้เรียก บริษัท ข้อมูลเครดิตแห่งชาติ จำกัด หรือ National Credit Bureau: NCB ซึ่งทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางในการรับและจัดเก็บข้อมูลเครดิตจากสถาบันการเงินและผู้ให้บริการสินเชื่อที่เป็นสมาชิก

ข้อมูลเหล่านี้สะท้อนว่าบุคคลหนึ่งมีบัญชีสินเชื่ออะไรบ้าง มียอดหนี้คงเหลือเท่าไร และที่ผ่านมาเคยชำระตรงเวลา ค้างชำระ หรือปิดบัญชีแล้วหรือไม่

ใครบ้างที่มีข้อมูลอยู่ในเครดิตบูโร

ไม่ใช่เฉพาะคนที่ค้างชำระหรือมีปัญหาหนี้เท่านั้นที่มีข้อมูลอยู่ในเครดิตบูโร หากเราเคยใช้ผลิตภัณฑ์สินเชื่อกับผู้ให้บริการที่เป็นสมาชิก ข้อมูลบัญชีนั้นก็อาจถูกส่งเข้าสู่ระบบตามปกติ

เครดิตบูโรเก็บข้อมูลอะไรบ้าง

รายงานข้อมูลเครดิตไม่ได้เปิดเผยว่าเราซื้อสินค้าอะไรหรือใช้เงินกับร้านใด แต่จะแสดงข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับบัญชีสินเชื่อและการชำระหนี้

เครดิตบูโรไม่ใช่บัญชีดำ หมายความว่าอย่างไร

คำว่า “ติดเครดิตบูโร” เป็นคำพูดที่ใช้กันทั่วไป แต่มีโอกาสทำให้เกิดความเข้าใจผิด เพราะผู้ที่มีบัญชีสินเชื่อและชำระตรงเวลาสม่ำเสมอก็มีข้อมูลอยู่ในเครดิตบูโรได้เช่นเดียวกัน

เครดิตบูโรไม่ได้สร้างรายชื่อคนดีหรือคนไม่ดี แต่รายงานข้อมูลที่ได้รับจากสมาชิกตามข้อเท็จจริง หากชำระตามกำหนด รายงานก็จะแสดงประวัติการชำระปกติ หากค้างชำระ รายงานก็จะแสดงจำนวนและสถานะการค้างตามรอบข้อมูล

เครดิตบูโรเป็นคนอนุมัติสินเชื่อหรือไม่

เครดิตบูโรไม่ได้มีหน้าที่อนุมัติหรือปฏิเสธการกู้ ผู้ที่ตัดสินใจคือธนาคาร บริษัทบัตรเครดิต บริษัทเช่าซื้อ หรือผู้ให้สินเชื่อแต่ละแห่งตามนโยบายและหลักเกณฑ์ของตน

รายงานเครดิตเป็นเพียงข้อมูลส่วนหนึ่งที่ผู้ให้สินเชื่อนำมาพิจารณาร่วมกับปัจจัยอื่น จึงเป็นไปได้ที่ผู้สมัครสองคนซึ่งมีประวัติเครดิตใกล้เคียงกันจะได้รับผลพิจารณาแตกต่างกัน

ประวัติในเครดิตบูโรย้อนหลังนานเท่าไร

รายงานข้อมูลเครดิตแสดงประวัติการชำระหนี้ตามจริงรายเดือนย้อนหลังไม่เกิน 36 เดือน หรือ 3 ปี เมื่อมีข้อมูลเดือนใหม่เข้ามา ข้อมูลเดือนที่เก่าที่สุดจะค่อย ๆ เลื่อนออกตามลำดับ

ระยะเวลา 3 ปีไม่ได้หมายความว่าหนี้จะหายไปเอง หรือผู้กู้ไม่ต้องรับผิดชอบหนี้อีก เพราะ ระยะเวลาการจัดเก็บข้อมูลเครดิตกับการมีอยู่ของหนี้เป็นคนละเรื่องกัน หากหนี้ยังไม่ได้ชำระ เจ้าหนี้ยังคงมีสิทธิเรียกร้องตามสัญญาและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

ปิดหนี้แล้วข้อมูลหายทันทีหรือไม่

เมื่อชำระหนี้ครบและปิดบัญชี ผู้ให้สินเชื่อจะรายงานยอดหนี้เป็นศูนย์และเปลี่ยนสถานะบัญชีตามข้อเท็จจริง แต่ประวัติเดิมอาจยังปรากฏอยู่ในช่วงเวลาที่ระบบจัดเก็บข้อมูลย้อนหลัง

ดังนั้น การปิดหนี้ไม่ได้ทำให้ประวัติทั้งหมดหายทันที แต่สิ่งสำคัญคือรายงานควรสะท้อนว่าไม่มีหนี้คงเหลือและบัญชีได้รับการปิดแล้ว ซึ่งแตกต่างอย่างชัดเจนจากบัญชีที่ยังคงค้างชำระอยู่

ตรวจเครดิตบูโรของตัวเองได้อย่างไร

เจ้าของข้อมูลมีสิทธิขอตรวจรายงานข้อมูลเครดิตของตนเอง การตรวจเป็นระยะช่วยให้เห็นสถานะบัญชีทั้งหมด ตรวจสอบความถูกต้อง และค้นพบบัญชีที่อาจไม่ได้เกิดจากการสมัครของเรา

ช่องทางให้บริการอาจมีการเปลี่ยนแปลงตามช่วงเวลา แต่โดยทั่วไปสามารถตรวจได้ผ่านศูนย์ตรวจเครดิตบูโร ช่องทางธนาคารหรือผู้ให้บริการที่เข้าร่วม ที่ทำการไปรษณีย์ ตู้บริการบางประเภท และโมบายแอปที่รองรับ

ควรตรวจเครดิตบูโรเมื่อไร

ถูกปฏิเสธสินเชื่อเพราะข้อมูลเครดิต ต้องทำอย่างไร

หากผู้ให้สินเชื่อที่เป็นสมาชิกแจ้งปฏิเสธสินเชื่อโดยระบุว่าสาเหตุมาจากข้อมูลเครดิต ผู้ขอสินเชื่อสามารถนำหนังสือแจ้งปฏิเสธไปยื่นขอตรวจรายงานตามช่องทางและระยะเวลาที่กำหนด

ธนาคารแห่งประเทศไทยระบุว่า กรณีดังกล่าวสามารถยื่นขอตรวจเครดิตบูโรภายใน 30 วันนับจากวันที่ในหนังสือแจ้งปฏิเสธ โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย แต่ควรตรวจสอบรายละเอียดและเอกสารที่ต้องใช้จากช่องทางทางการอีกครั้ง

ถ้าข้อมูลในรายงานไม่ถูกต้อง ต้องทำอย่างไร

หากพบยอดหนี้ สถานะบัญชี หรือข้อมูลอื่นที่ไม่ตรงกับความจริง เจ้าของข้อมูลมีสิทธิขอตรวจสอบ แก้ไข หรือโต้แย้งข้อมูลได้

ถ้าพบบัญชีสินเชื่อที่ไม่รู้จัก ต้องทำอย่างไร

บัญชีที่ไม่เคยสมัครอาจเกิดจากข้อมูลคลาดเคลื่อนหรือการถูกนำข้อมูลส่วนตัวไปใช้โดยไม่ได้รับอนุญาต จึงไม่ควรปล่อยทิ้งไว้

1. ติดต่อผู้ให้สินเชื่อทันที เพื่อขอรายละเอียดและแจ้งว่าไม่รู้จักบัญชีดังกล่าว
2. เก็บหลักฐานการติดต่อทุกครั้ง เช่น เลขรับเรื่อง วันที่ และชื่อเจ้าหน้าที่
3. ใช้สิทธิโต้แย้งข้อมูลเครดิต พร้อมเอกสารสนับสนุนตามขั้นตอน
4. พิจารณาแจ้งความ หากมีหลักฐานหรือเหตุสงสัยว่าถูกปลอมแปลงหรือสวมรอย
5. ตรวจบัญชีการเงินอื่น เพื่อดูว่ามีความผิดปกติเกิดขึ้นเพิ่มเติมหรือไม่

มีประวัติค้างชำระ จะสร้างเครดิตให้ดีขึ้นได้อย่างไร

ประวัติเครดิตที่มีปัญหาไม่สามารถแก้ด้วยการจ่ายเงินให้คนลบข้อมูล แต่สามารถค่อย ๆ ปรับให้ดีขึ้นได้ด้วยการจัดการหนี้และสร้างพฤติกรรมการชำระที่สม่ำเสมอ

1. หยุดสร้างยอดค้างเพิ่ม

เริ่มจากประเมินรายได้ ค่าใช้จ่าย และยอดที่ต้องชำระแต่ละเดือน หากยังพอหมุนเงินได้ ควรจัดลำดับให้ชำระอย่างน้อยตามเงื่อนไขและตรงกำหนด

2. รีบคุยกับเจ้าหนี้เมื่อเริ่มจ่ายไม่ไหว

ไม่ควรรอจนค้างหลายงวดแล้วจึงติดต่อ การขอปรับโครงสร้างหนี้ตั้งแต่เริ่มมีปัญหาอาจช่วยให้ได้ค่างวดที่สอดคล้องกับความสามารถมากขึ้น

3. ชำระตามข้อตกลงใหม่อย่างต่อเนื่อง

การปรับโครงสร้างหนี้ไม่ได้ทำให้ประวัติเดิมหาย แต่การชำระตามข้อตกลงใหม่อย่างสม่ำเสมอจะแสดงให้เห็นว่าผู้กู้กลับมาจัดการภาระหนี้ได้

4. เก็บหลักฐานทุกครั้งที่ชำระหรือปิดบัญชี

ใบเสร็จ หลักฐานการโอน และหนังสือยืนยันปิดบัญชีมีประโยชน์มาก หากข้อมูลในรายงานไม่ได้รับการอัปเดตตรงตามที่ได้ชำระจริง

5. ลดภาระหนี้ก่อนยื่นสินเชื่อใหม่

แม้ประวัติการชำระจะดี แต่หากมีค่างวดรวมสูงเมื่อเทียบกับรายได้ ผู้ให้สินเชื่ออาจมองว่าความสามารถรับภาระเพิ่มเติมมีจำกัด

Checklist ก่อนยื่นขอสินเชื่อ

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับเครดิตบูโร

ไม่มีประวัติเครดิต แปลว่าเครดิตดีหรือไม่

ไม่สามารถสรุปเช่นนั้นได้ เพราะการไม่มีประวัติอาจหมายถึงผู้ให้สินเชื่อมีข้อมูลสำหรับประเมินพฤติกรรมการชำระน้อย จึงยังต้องดูรายได้ ภาระทางการเงิน และปัจจัยอื่นประกอบ

จ่ายขั้นต่ำบัตรเครดิต ถือว่าค้างชำระหรือไม่

หากจ่ายไม่น้อยกว่ายอดขั้นต่ำและภายในวันที่กำหนด โดยทั่วไปบัญชีจะไม่ถือว่าค้างชำระตามเงื่อนไขนั้น แต่ยอดที่เหลือยังมีดอกเบี้ยและทำให้หนี้ลดช้า จึงไม่ควรใช้การจ่ายขั้นต่ำเป็นพฤติกรรมระยะยาว

ปิดบัตรเครดิตแล้วประวัติดีจะหายไปด้วยหรือไม่

ประวัติของบัญชีที่ปิดแล้วจะยังปรากฏตามระยะเวลาการจัดเก็บข้อมูล ก่อนทยอยเลื่อนออกตามลำดับ การปิดบัตรจึงไม่ได้ลบประวัติทั้งหมดในทันที

มีหนี้เสียแล้วกู้ใหม่ได้ไหม

ไม่มีคำตอบเดียวสำหรับทุกกรณี ผู้ให้สินเชื่อจะดูสถานะหนี้ ความรุนแรงของการค้าง ระยะเวลาที่ผ่านไป รายได้ ภาระปัจจุบัน หลักประกัน และนโยบายของตน การชำระหรือปรับโครงสร้างหนี้ให้กลับมาอยู่ในสถานะที่จัดการได้ย่อมดีกว่าปล่อยให้ค้างต่อเนื่อง

ตรวจเครดิตบูโรบ่อย ๆ ทำให้คะแนนเสียหรือไม่

การขอตรวจรายงานของตัวเองเป็นการใช้สิทธิของเจ้าของข้อมูล ไม่ใช่การยื่นขอสินเชื่อใหม่ อย่างไรก็ตาม ควรแยกให้ออกจากการส่งใบสมัครสินเชื่อหลายครั้ง ซึ่งผู้ให้สินเชื่ออาจนำข้อมูลการขอสินเชื่อและปัจจัยอื่นมาประเมินตามหลักเกณฑ์ของตน

สรุป เครดิตบูโรคืออะไร

เครดิตบูโรคือระบบรวบรวมข้อมูลบัญชีสินเชื่อและประวัติการชำระหนี้ตามข้อเท็จจริง เพื่อช่วยให้ผู้ให้สินเชื่อประเมินความเสี่ยงได้รอบด้านมากขึ้น ไม่ใช่บัญชีดำ และไม่ได้เป็นหน่วยงานที่อนุมัติหรือปฏิเสธสินเชื่อ

สิ่งที่มีผลต่อโอกาสได้รับสินเชื่อไม่ใช่เพียงการมีชื่ออยู่ในระบบ แต่คือรายละเอียดในรายงาน ทั้งสถานะบัญชี ประวัติการชำระ ยอดหนี้คงเหลือ รวมถึงรายได้และความสามารถในการรับภาระของผู้สมัคร